آیا امکان زایمان طبیعی بعد از سزارین وجود دارد؟

زایمان طبیعی بعد از سزارین، یا VBAC (Vaginal Birth After Cesarean)، به معنای زایمان واژینال بعد از یک یا چند سزارین قبلی است. این موضوع در سال‌های اخیر با توجه به افزایش آگاهی مادران و پیشرفت‌های پزشکی، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.

بسیاری از مادرانی که سابقه زایمان سزارین قبلی داشته اند، می توانند زایمان طبیعی بعد از سزارین داشته باشند. اما نکته حائز اهمیت این است که عوامل مختلفی وجود دارند که در تصمیم گیری پزشک جهت انتخاب زایمان طبیعی بعد از سزارین موثر هستند. مهمترین نکته، حفظ سلامتی مادر و کودک است. در ادامه به چند مورد از نکات حائز اهمیت می پردازیم.

 

 

 

 

⦁ زمان مناسب زایمان

معمولاً بهبودی بعد از سزارین بیشتر از زایمان طبیعی طول می‌کشد، حتی اگر زایمان ساده باشد. مهم است که قبل از اقدام برای باردار شدن مجدد به بدن خود فرصت دهید تا بهبود یابد. شما باید حداقل ۶ ماه صبر کنید، اما پزشک یا ماما ممکن است به شما توصیه کند که ۱۲ تا ۱۸ ماه صبر کنید.

⦁ تعداد سزارین های قبلی

با توجه به این‌که در زنانی که قبلا سزارین شده‌اند، خطر پارگی رحم هنوز بالاست، افرادی را که کاندیدا‌های مناسب عمل هستند، باید شناسایی کرد و به آنها اجازه زایمان طبیعی داد
تا چند سال پیش باور بر این بود زنانی که یک بار زایمان سزارین داشته باشند، به ناچار می بایست زایمان های بعدی خود را نیز به این روش انجام دهند، ولیکن با توجه به پیشرفت های چشمگیر در روش جراحی این امکان فراهم گردیده است که بسیاری از خانم هایی که سزارین شده اند، بتوانند زایمان طبیعی داشته باشند.

طبق بررسی های انجام شده حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد خانم هایی که بعد از سزارین، برای زایمان طبیعی اقدام نموده اند، موفق بوده اند.

 

 

⦁ نوع برش در سزارین قبلی

دو نوع برش رحم در جراحی سزارین عبارتند از

برش افقی، در بخش پایینی و نازک‌تر رحم :

این نوع بُرش که در اکثر جراحی‌های سزارین از آن استفاده می‌شود، شانس فرد برای انجام زایمان طبیعی پس از سزارین را بیشتر می‌کند.

برش عمودی از بالا تا پایین و در طول سراسر ماهیچه‌های رحم :

در صورت انجام گرفتن این نوع برش در جراحی سزارین، خطر زایمان طبیعی بعد از آن بالا می‌رود و ممکن است زایمان طبیعی پس از این نوع جراحی سزارین موجب پارگی عضلات رحم شود.
البته نوع بُرشی که روی پوستتان خورده است، لزوما مشابه و در جهت نوع بُرشی که روی رحمتان انجام شده است نیست
زنانی که یک سزارین با برش افقی در پایین رحم (برش عرضی تحتانی) داشته اند، کاندیدای مناسبی برای زایمان طبیعی بعد از آن می باشند.
زایمان طبیعی پس از سزارین این بود که در گذشته همیشه از برش عمودی روی رحم استفاده می‌شد که خطر پارگی رحم حین زایمان طبیعی در آن بالاست، اما امروزه بیشتر سزارین‌ها با برش روی سگمان تحتانی انجام می‌شود و خطر پارگی رحم حین زایمان در این نوع برش بسیار کمتر از برش عمودی است.
خطرناک‌ترین عارضه پارگی رحم، مرگ مادر به علت خونریزی شدید و مرگ نوزاد به علت خارج شدن جنین از رحم و نرسیدن خون به وی است.

 

 

⦁ علت سزارین قبلی

در بعضی موارد به دلیل شرایط خاص مادر باید سزارین شود مانند:

بیماری قلبی، دیابت کنترل نشده، فشار خون بالا، مشکلات انعقادی خون، جفت سر راهی، بارداری چند قلویی، زایمان زودرس یا دیررس، بند ناف دور گردن.
درصورتی‌که مادر قبلاً دو بار سزارین انجام داده باشد، زایمان بعدی نیز حتماً باید به روش سزارین انجام شود. اگر مادر قبلاً یک بار سزارین انجام داده باشد، در صورت تمایل و مجوز پزشک و بررسی دلایل سزارین قبلی توسط پزشک می‌تواند زایمان بعدی را به روش طبیعی انجام دهد.

 

⦁ شرایط منع
در صورتی که هریک از شرایط زیر را داشته باشید، نمی‌توانید زایمان طبیعی را انتخاب کنید:
در زایمان سزارین برش عمودی بر رحم خورده باشد..
تجربه پارگی رحم که احتمال باز شدن جای سزارین وجود دارد..
تجربه انجام انواع خاصی از جراحی‌ها، مانند برداشتن فیبروم را دارید.

 

⦁ عدم سابقه میوم و فیبروم

بانوانی که تحت عمل میومکتومی قرار میگیرند و قصد بارداری در آینده نزدیک را دارند باید توجه داشته باشند که پس از جراحی فیبروم رحم لازم است تا ۳ ماه از روشهای پیشگیری از بارداری مطمئن استفاده کنند و بعد از سه ماه جهت بارداری اقدام کنند. بارداری در فاصله زمانی کمتر از میومکتومی ، خطر پارگی رحم و لانه گزینی جنین در محل نامناسب را بالا میبرد . همزمان با رشد جنین و بزرگ شدن رحم ، عروق خونی رحم هم قطورتر و بیشتر شده تا خونرسانی به جفت و جنین به میزان کافی انجام شود . بنابراین در طول بارداری ، رحم عضوی است که خون بیشتری را طلب می کند و در مجموع رحم پرخون تر می شود. به همان میزان احتمال رشد فیبروم های رحم نیز وجود دارد.

 

میومکتومی یا برداشتن میوم رحم حین عمل سزارین ، باعث ایجاد عوارض سزارین و خونریزی بیشتری شده و احتمال کنترل خونریزی هم کمتر می شود. بنابراین پزشک مجاز به میومکتومی حین سزارین نمی باشد . مگر اینکه فیبروم در جایی قرار گرفته باشد که در محل برش رحم باشد و یا مانع خروج سر جنین شود . فقط در این شرایط جراح زنان مجاز به جراحی فیبروم همزمان با سزارین می باشد.

 

⦁ سن مادر

مهمترین عامل سلامت کلی مادر است اما گاها با توجه به سن مادر و وضعیت سلامتی وی، پزشک مجوز زایمان طبیعی را می دهد.

 

⦁ وزن جنین

نوازد بزرگتر ممکن است نیاز به عمل سزارین داشته باشد.

 

⦁ اندازه لگن مادر

لگن کافی برای عبور نوزاد از کانال زایمان یک عامل مهم است.

 

در مقایسه با انجام یک سزارین دیگر، زایمان واژینال هیچ یک از عوارض احتمالی جراحی مانند: بستری در بیمارستان و بازگشت دیرتر به فعالیت‌های عادی روزانه را ندارد. اگر می‌خواهید زایمان طبیعی پس از سزارین را تجربه کنید، VBAC نیز ممکن است گزینه مناسبی باشد. مهم است که حاملگی‌های آینده را نیز در نظر بگیرید. اگر قصد بارداری بیشتری دارید، VBAC ممکن است به شما کمک کند از خطرات زایمان سزارین متعدد، مانند مشکلات جفت جلوگیری کنید.

 

 

مزایا

کاهش عوارض جراحی

زمان بهبودی کوتاه تر

تجربه طبیعی زایمان

کاهش هزینه ها

خطرات زایمان طبیعی بعد از سزارین

پاره گی رحم

خونریزی شدید

نیاز به سزارین اورژانسی

 

هشدار

انجام زایمان طبیعی بعد از سزارین در همه زنان روش ایمنی برای ختم بارداری نیست. زایمان طبیعی بعد از سزارین ممکن است برای مادر و کودک، خطرات جدی از قبیل خونریزی شدید و پارگی رحم به همراه داشته باشد و یا بیمار را در شرایط هیسترکتومی قرار دهد. گاهی حتی انجام زایمان طبیعی بعد از سزارین می تواند به دلیل ایجاد خونریزی شدید، پارگی رحم و هیسترکتومی، حیات مادر و کودک را تهدید نماید. به همین دلیل بیمار باید در مورد عوارض و مزایای زایمان طبیعی بعد از سزارین با پزشک خود صحبت کند.

 

تصمیم‌گیری نهایی:

تصمیم‌گیری در مورد زایمان طبیعی بعد از سزارین باید به صورت مشترک بین مادر و پزشک گرفته شود. پزشک با توجه به شرایط مادر و جنین، مزایا و خطرات هر دو روش را به طور کامل برای مادر توضیح می‌دهد تا بتواند بهترین تصمیم را بگیرد.

 

مهم است که بدانید:

زایمان طبیعی بعد از سزارین یک تصمیم شخصی است و هر زایمان منحصر به فرد است.

قبل از تصمیم‌گیری، حتما با پزشک متخصص زنان و زایمان مشورت کنید.

در طول بارداری، تحت نظر پزشک باشید و تمام آزمایش‌ها و معاینات لازم را انجام دهید.