هر فراموشی آلزایمر نیست؛ بیماری آلزایمر و علائم آن
هر فراموشی آلزایمر نیست؛ بیماری آلزایمر و علائم آن
آلزایمر یک نوع بیماری زوال عقلی و پیشرونده است. این بیماری باعث آسیبهای مغزی یا بیماریهایی میشود که بر حافظه، تفکر و رفتار فرد تاثیر منفی میگذارد. این تغییرات باعث ایجاد اختلال در زندگی روزمره میشود.
اکثر مبتلایان به این بیماری در سنین بالای ۶۵ سالگی هستند، اگر قبل از آن تشخیص داده شود این مورد از علائم بیماری آلزایمر زودرس است. هیچ روش درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، با این حال راههای درمانی هست که باعث کاهش پیشرفت بیماری میشود.
حقایقی درباره آلزایمر
اگرچه نام بیماری آلزایمر را زیاد شنیدهاید، با این حال برخی از حقایقی که درباره آن وجود دارد شامل این موارد است:
- آلزایمر یک بیماری مداوم و پیشرونده است.
- علائم آلزایمر به مرور ظاهر میشود و بر روی مغز تاثیر مخرب میگذارد.
- هیچ درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد با این حال راههای درمان به کند شدن روند بیماری کمک میکند.
- آلزایمر در جوانی نیز رخ میدهد، با این حال برخی از افراد با احتمال بیشتری به آن مبتلا میشوند. افراد بالای ۶۵ سال و کسانی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند در این دسته قرار میگیرند.
- آلزایمر و زوال عقل متفاوت هستند، در اصل بیماری آلزایمر نوعی زوال عقل است.
- نتیجه قطعی و مشخصی برای مبتلایان به این بیماری وجود ندارد. برخی افراد در مدت طولانی با اختلالات شناختی خفیف زندگی میکنند، در حالی که برخی دیگر علائم شدیدتری را با سرعت بالاتری تجربه میکنند.
برای تشخیص قطعی درباره ابتلا به آلزایمر بهتر است با یک متخصص مغز و اعصاب خوب در این زمینه مشورت کنید.
تفاوت زوال عقل و آلزایمر
گاهی اصطلاحات زوال عقل و آلزایمر به جای یکدیگر مورد استفاده قرار میگیرند، در حالی که آلزایمر نوعی زوال عقل به شمار میآید.
برای بیماریهایی که مربوط به از دست دادن حافظه، فراموشی و سردرگمی است از اصطلاح زوال عقل به کار میرود که خود شامل آلزایمر، پارکینسون، آسیب مغزی و مواردی دیگر است.
با این حال علل، علائم و روشهای درمانی برای هر کدام از این بیماریها متفاوت است. در نتیجه با مشاهده علائم بیماری آلزایمر نیاز است که به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
عوامل زمینه ساز بیماری آلزایمر
محققان علت مشخصی را برای این بیماری مشخص نکردهاند. با این حال برخی از عوامل خطر و زمینه ساز شامل این موارد است:
سن: آلزایمر در سالمندان بسیار شایع است، اکثر افرادی که به این بیماری مبتلا هستند بالاتر از ۶۵ سال سن دارند.
سابقه خانوادگی: اگر یکی از اعضای خانواده شما به این بیماری مبتلا شده باشد، احتمال ابتلای شما بالاتر خواهد بود.
ژنتیک: برخی از ژنهای موجود در بدن با این بیماری در ارتباط هستند.
وجود یک یا چند مورد از این عوامل به معنای ابتلا به بیماری آلزایمر نیست، با این حال میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد.
نقش ژنتیک در ابتلا به بیماری آلزایمر
ژنتیک نقش اساسی در بروز این بیماری دارد. آپولو پرو پروتئین E یکی از ژنهایی است که در علائم آلزایمر در سالمندان مشاهده شده است. با انجام آزمایش خون میتوان وجود این ژن را تشخیص داد. با این حال ممکن است این ژن در بدن فردی وجود داشته باشد، اما به آلزایمر مبتلا نشود.
به عبارت بهتر هیچ دلیل قطعی وجود ندارد که با وجود این ژن فردی به این بیماری مبتلا شود. ژنهای دیگری نیز وجود دارد که میتوانند خطر ابتلا به آلزایمر زودرس را افزایش دهند.
علائم بیماری آلزایمر چیست؟
همه افراد گاهی دچار فراموشی میشوند. با این حال رفتارها و علائم مداوم و خاصی وجود دارد که در مبتلایان به آلزایمر دیده میشود. این نشانهها با گذشت زمان بدتر میشود و برخی از آنها شامل این موارد است:
- از دست دادن حافظه که بر روی فعالیتهای روزانه تاثیر میگذارد؛ مثل توانایی در ملاقات
- مشکل در استفاده از کارهای معمولی مثل اجاق گاز
- ناتوانی در حل مسئله
- اختلال در گفتار و نوشتن
- از دست دادن موقعیت مکانی و زمانی
- کاهش کیفیت بهداشت شخصی
- تغییر روحیه و شخصیت فرد
- کناره گیری از جمع خانواده، دوستان و اجتماع
این علائم با توجه به مرحله بیماری متغیر است و لزوما برای همه یکسان نیست.
مراحل پیشرفت بیماری آلزایمر
همانطور که به آن اشاره کردیم، آلزایمر پیشرونده است؛ به این معنی که با گذشت زمان علائم آن بدتر میشود. به طور کلی میتوان این بیماری را به هفت مرحله تقسیم کرد:
مرحله اول: علائم آلزایمر در این مرحله وجود ندارد. با این حال سابقه خانوادگی میتواند یکی از عوامل موثر در بروز آن باشد.
مرحله دوم: فراموشی آغاز میشود.
مرحله سوم: در این مرحله اختلالات جسمی و روانی با شدت کم وجود دارد. کاهش حافظه و عدم تمرکز از نشانههای آن است. با این حال تنها شخص نزدیک به فرد بیمار این تغییرات را متوجه میشود.
مرحله چهارم: متخصص مغز و اعصاب اغلب در این مرحله بیماری را تشخیص میدهد. با این وجود همچنان خفیف در نظر گرفته میشود. از دست دادن حافظه و کاهش توانایی در انجام کارهای روزانه بسیار مشهود است.
مرحله پنجم: علائم متوسط یا شدید بیماری آغاز میشود. از این مرحله فرد نیاز به کمک عزیزان و مراقبان خود دارد.
مرحله ششم: ممکن است مبتلایان در این مرحله برای کارهای اساسی مثل غذا خوردن و تعویض لباس به کمک نیاز داشته باشند.
مرحله هفتم: شدیدترین و آخرین مرحله آلزایمر که گفتار و حالتهای صورت از بین میرود.
هر چقدر بیماری پیشرفت کند، نیاز به حمایت بیشتری از طرف عزیزان و مراقبان وجود دارد.
شروع زودهنگام آلزایمر در جوانی
معمولا افرادی که بالای ۶۵ سال سن دارند، بیشتر درگیر بیماری آلزایمر میشوند. با این حال آلزایمر زودرس در سنین ۴۰ یا ۵۰ سالگی نیز دیده میشود. ۵ درصد از کل افراد مبتلا به این نوع بیماری درگیر آلزایمر زودرس میشوند.
از علائم آلزایمر در جوانی میتوان به از دست دادن خفیف حافظه، مشکل در تمرکز و یا مشکل در اتمام کارهای روزانه اشاره کرد.
تشخیص بیماری آلزایمر چگونه است؟
تنها راه قطعی برای تشخیص اینکه فردی به آلزایمر مبتلاست، بررسی بافت مغزی او پس از مرگ است. با این حال یک متخصص مغز و اعصاب با معاینه و ارزیابی نتیجه آزمایشهای مختلف میتواند میزان توانایی ذهنی فرد را بررسی کند و برای تشخیص زوال عقل و یا رد آن نتیجه را اعلام کند.
مهمترین مواردی که برای تشخیص در نظر گرفته میشود عبارتند از:
- علائم بیماری
- سابقه پزشکی در خانواده
- مقایسه شرایط بهداشتی فعلی و گذشته
- داروهای فعلی و گذشته
- رژیم غذایی و سبک زندگی مثل مصرف الکل
چه آزمایشهایی برای تشخیص آلزایمر انجام میشود؟
آزمایش قطعی و مشخصی برای این بیماری وجود ندارد. با این حال پزشک متخصص آزمایشهای مختلفی را برای تعیین و تشخیص انجام میدهد. ممکن است این آزمایشات شامل موارد ذهنی، جسمی، عصبی و یا تصویربرداری باشد.
احتمال دارد که ابتدا آزمایشهای وضعیت ذهنی انجام شود. در این آزمایش حافظه کوتاه مدت، بلند مدت و جهت گیری فرد نسبت به مکان و زمان مورد بررسی قرار میگیرد. پس از پرسش چندین سوال، معاینه بدنی انجام میگیرد.
بررسی فشار خون، ضربان قلب، دمای بدن و یا بررسی نمونه ادرار و خون میتواند در تعیین نتایج موثر باشد.
معاینه عصبی برای تشخیص یک مسئله حاد مثل عفونت یا سکته مغزی انجام میگیرد. واکنشهای عضلات و گفتار در این آزمایش ارزیابی میشود.
ممکن است نیاز به تصویربرداری باشد. آزمایشاتی که در عکسبرداری مورد نیاز است شامل این موارد میباشد:
- تصویربرداری با MRI: بررسی التهاب، خونریزی و مشکلات ساختاری
- اسکن توموگرافی یا سی تی اسکن: تصویربرداری با اشعه ایکس برای بررسی ویژگیهای غیرطبیعی در مغز
- اسکن توموگرافی یا PET: تشخیص تجمع پلاک به کمک تصاویر این روش انجام میگیرد. پلاک یک ماده پروتئینی مربوط به علائم آلزایمر است.
- آزمایش خون: از دیگر مواردی است که برای بررسی ژنها انجام میگیرد.
داروهای مناسب برای درمان آلزایمر
هیچ داروی مشخص و قطعی برای درمان آلزایمر شناخته نشده است با این حال متخصصین مغز و اعصاب در صورت مشاهده علائم بیمار آلزایمر با تجویز برخی داروها و توصیهها به کاهش پیشرفت علائم کمک میکنند.
برای آلزایمر زودرس و متوسط ممکن است داروهایی مثل دونپزیل یا ریواستیگمین تجویز شود. مصرف این داروها موجب حفظ سطح استیل کولین مغز میشود. استیل کولین یک نوع انتقال دهنده عصبی است که به حافظه انسان کمک میکند.
به منظور درمان آلزایمر متوسط تا شدید نیز داروی دونپزیل و ممانتین تجویز میشود. ممانتین تاثیر گلوتامات را کاهش میدهد. گلوتامات یک ماده شیمیایی است که با ابتلا به آلزایمر میزان زیادی از آن در مغز ترشح میشود و موجب آسیب دیدن سلولهای مغزی میگردد.
علاوه بر آن متخصص مغز و اعصاب برای درمان علائم آلزایمر، داروهای ضد افسردگی، ضد اضطراب و ضد روان پریشی را تجویز میکند تا به جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.
برخی از علائم عبارتند از:
- افسردگی
- بی قراری
- پرخاشگری
- تحریک پذیری
- توهم
سایر روشهای درمانی آلزایمر
علاوه بر دارو، تغییراتی که در سبک زندگی ایجاد میشود، میتواند در مدیریت بیماری موثر باشد. به عنوان مثال ممکن است پزشک توصیههای زیر را ارائه دهد:
- تمرکز بر وظایف روزانه
- کاهش سردرگمی با لیست کردن وظایف
- استراحت کافی
- حفظ آرامش و دوری از موقعیت استرس
برخی بر این باورند که ویتامین E و سایر مکملهای مربوط به آن میتواند به تقویت تواناییهای ذهنی کمک کند. هرچند برای تایید این مسئله تحقیقات بیشتری لازم است. برای مصرف این ویتامین بهتر است نظر پزشک خود را جویا شوید.
راههای پیشگیری از آلزایمر
محققان بر روی عادات کلی در سبک زندگی سالم تحقیقاتی انجام دادهاند و به نظر میرسد که رعایت برخی از نکات میتواند به جلوگیری از آلزایمر کمک کند. برخی از این اقدامات عبارتند از:
- ترگ سیگار
- ورزش منظم
- تمرینات آموزشی شناختی
- رژیم غذایی گیاهی
- مصرف آنتی اکسیدان
- وجود یک زندگی اجتماعی فعال
مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر
اگر یکی از عزیزان شما به این بیماری مبتلاست، نیاز به مراقبت دارد. هرچند این کار تمام وقت است و معمولا آسان نیست.
مهارتهایی که لازم است در مراقبت از یک فرد مبتلا به آلزایمر بدانید شامل صبر، خلاقیت، حفظ روحیه و شاد بودن است. علاوه بر آن کاهش استرس، تغذیه مناسب و فعالیتهای ورزشی بسیار مهم و موثر است.
