فروش بدون نسخه پزشک ممنوع!

فروش بدون نسخه پزشک ممنوع!

فصل پاییز شروع شده است و احساس سرماخوردگی دارید. گلو درد، عطسه و آبریزش کم کم شروع می‌شود و به حس ناخوشایند شما اضافه می‌کند. احتمالا اولین چیزی که به ذهن تان می‌رسد این است که یک قرص سرماخوردگی بخورید تا بهتر شوید. در این شرایط نظر مختلف اطرافیان را می‌شنوید که هر یک نسخه‌ای را برای شما تجویز می‌کنند. اما آیا واقعا هیچ یک از این روش‌های خود درمانی می‌تواند به شما کمک کند؟

خود درمانی چیست؟

خود درمانی، رفتاری است که احتمالا بسیاری از ما برای یک بار هم که شده در زندگی خود آن را تجربه کرده‌ایم. از یک سر درد ساده گرفته تا همان سرماخوردگی، همگی باعث شده تا به سراغ داروهایی که در گوشه‌ای از آشپزخانه آن‌ها را جمع آوری کرده‌ایم برویم. چون می‌خواهیم از شر احساس ناخوشایندی که گریبانگیر ما شده خلاص شویم.

بی توجهی به نظر یک پزشک متخصص و حرفه‌ای در این حوزه باعث می‌شود تا ما خودسرانه دارو مصرف کنیم. با این حال مسئله‌ای که وجود دارد این است که خود درمانی بدون عارضه نیست. مصرف انواع مختلف داروها بدون توجه به عوارض آن و مشکلاتی که ممکن است برای ما به وجود آورد، باعث مسمومیت دارویی و حتی عوارض جبران ناپذیر دیگری خواهد شد.

عوارض خود درمانی و تهدیدهای آن در سلامتی

مصرف خودسرانه دارو رفتاری است که ممکن است از هر یک از ما سر بزند. آمار مربوط به آن در ایران نیز قابل توجه است. به طور میانگین از هر 5 ایرانی حداقل 2 نفر این روش را پیش می‌گیرند. انواع آنتی بیوتیک‌ها یا مسکن‌هایی مثل استامینوفن از رایج‌ترین داروهایی هستند که مردم به استفاده از آن‌ها روی می‌آورند. احتمالا بسیاری از ما نیز در شرایطی که سرماخوردگی یا سردرد را تجربه کرده‌ایم با خود گفته‌ایم که “به کمک مصرف یک مسکن یا آنتی بیوتیک بهبود پیدا می‌کنم و نیازی به مراجعه به پزشک نیست.”

بیشتر بخوانید: چند راه ساده و خانگی برای درمان سرماخوردگی

بسیاری از خانواده‌ها  درباره عوارض خود درمانی آگاه نیستند. در دوران کودکی به فرزندان خود آنتی بیوتیک می‌دهند و همین مسئله موجب مشکلاتی مثل بیماری التهاب روده در بزرگسالی می‌شود. بهتر است توجه داشته باشید که پزشک لزوما بر اساس علائم مشابه در بیماری یک نسخه کلی برای همه نمی‌پیچد. چرا که مواردی مثل سن، جنسیت بیمار و حتی شرایط عمومی بدن فرد می‌تواند در تشخیص و تجویز او تاثیرگذار باشد.

خود درمانی سرماخوردگی

مضرات مصرف خودسرانه دارو

  • به مرور زمان بدن ما نسبت به دارو مقاوم می‌شود، در نتیجه تاثیر قابل توجهی از آن نمی‌گیرد. احتمالا درباره مصرف مسکن‌هایی مثل استامینوفن با این مورد مواجه شده اید و پس از چند ماه متوجه شدید که این دارو دیگر تاثیری روی شما ندارد.
  • عدم دانش کافی درباره یک دارو و عوارض آن می‌تواند باعث ایجاد حساسیت شود. خود درمانی اغلب بدون آگاهی و تخصص صورت می‌گیرد، پس مصرف داروی اشتباه ممکن است منجر به عوارض جدی در بدن شود. این حساسیت ممکن است به صورت تنگی نفس و یا مشکلات پوستی ایجاد شود.
  • اگر بدون دانش و به امید بهبود، شروع به استفاده خود سرانه دارو کنید، این احتمال وجود دارد که عفونت‌های جدی‌تری در بدن شما به وجود بیایند و این باعث طولانی شدن روند درمان خواهد شد.
  • مورد مهمی که بسیاری از پزشک‌ها گوشزد می‌کنند این است که خود درمانی و مصرف خود سر دارو به مرور می‌تواند بر روی کبد و کلیه تاثیر منفی بگذارد.
  • برای برخی از بیماری‌ها مصرف همزمان چند دارو می‌تواند خطرات به مراتب جدی‌تری را به همراه داشته باشد. شاید بسیاری از ما درباره عوارض یک دارو آگاه باشیم، با این حال به خوبی درباره تداخلات دارویی اطلاع نداریم؛ در نتیجه مصرف داروهای اشتباه ممکن است باعث تشدید بیماری ما شود.
  • استفاده از داروهایی مثل انواع ویتامین‌ها و مکمل‌ها به شکل خودسرانه برای سلامتی ضرر دارد. به همین دلیل به جای مصرف آن‌ها برای تشخیص دقیق به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.

انواع خود درمانی

پیش گرفتن رفتار خود درمانی محدود به سرماخوردگی و یا سردرد نمی‌شود، زیرا ممکن است فرد در شرایط حاد روحی نیز تصمیم به این کار بگیرد. آن چیزی که در حال حاضر بسیار رایج است، خود درمانی وسواس و همچنین افسردگی می‌باشد. برخی از رایج ترین مواردی که در درمان توسط شخص بیمار وجود دارد، شامل این موارد است:

خود درمانی سرماخوردگی

یکی از شایع ترین رفتارها در زمان سرماخوردگی، استفاده از قرص‌های سرماخوردگی، مسکن‌ها و آنتی بیوتیک‌های مختلف است. با این حال ممکن است اصلا نیازی به مصرف داروهای مختلف نباشد و شما با مراجعه به پزشک دوره بهبود را سریع‌تر طی کنید.

خود درمانی سرماخوردگی به خصوص زمانی که بدن درد، سرفه یا آبریزش بینی تشدید می‌شود آغاز می‌شود و اغلب افراد گمان می‌کنند که آنتی بیوتیک می‌تواند به آن‌ها کمک کند، در حالی که رعایت کردن اصولی مثل مصرف مایعات و پرهیز از غذاهای چرب و سرخ شده بهتر از دارو جواب می‌دهد.

خود درمانی افسردگی

در درمان خانگی بیماری‌های روحی، فرد گمان می‌کند که به جای مراجعه به پزشک می‌تواند با استراحت در خانه و دروی از محیط‌های استرس آور و یا هر آن چیزی که به بهبود شرایط او کمک می‌کند، به خود کمک کند. با این وجود به جای جستجو در اینترنت و مصرف خودسرانه دارو به منظور خود درمانی افسردگی، بهتر است قبل از آنکه دیر بشود به یک متخصص مراجعه کنید.

خود درمانی وسواس

وسواس معمولا با تکرار همراه است، به این شکل که رفتارها و یا حتی افکار و عقاید خاصی را مدام تکرار کنید. عوامل متعددی وجود دارد که موجب بروز این اختلال می‌شوند. به عنوان مثال زندگی در محیط‌های بد اجتماعی و شرایط استرس زا می‌تواند به تشدید آن منجر شود.

افراد زیادی هستند که با این اختلال وسواس دست و پنجه نرم می‌کنند، با این حال بهتر است بدانید که خود درمانی وسواس نه تنها به فرد کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است باعث تشدید مشکل او شود. پس بهتر است به جای روش‌های دیگر، برای درمان این اختلال به یک پزشک متخصص مراجعه کرده و از او کمک بگیرید.

وسواس فکری

چرا خود درمانی شایع است؟

موارد متعددی وجود دارد که موجب می‌شود افراد بدون مراجعه به پزشک و کمک گرفتن از یک متخصص، اقدام به مصرف خودسرانه دارو کنند. برخی از این عوامل عبارتند از:

هزینه‌های ویزیت زیاد است

مردم ترجیح می‌دهند تا در صورت بروز بیماری خودشان اقدام به مصرف دارو کنند، چون در برخی موارد پرداخت هزینه‌های ویزیت پزشک برای آن‌ها امکان پذیر نیست.

محدودیت در زمان

در زمان بیماری سریع‌ترین راهی که به ذهن فرد می‌رسد این است که به جای مراجعه به پزشک و گذراندن وقت در مطب (به خصوص اگر مطب شلوغ باشد)، اولین و بهترین دارویی را که می‌شناسد، مصرف کند.

عدم آگاهی درباره عوارض خود درمانی

مورد دیگر این است که افراد به اندازه کافی درباره مشکلات و عوارض خود درمانی آگاهی ندارند و به همین دلیل گمان می‌کنند که با مصرف داروهایی که قبلا پزشک تجویز کرده است، بیماری فعلی آن‌ها درمان می‌شود. با این حال مسئله‌ای که باید در نظر بگیرید این است که لزوما منشا بیماری فعلی شما مشابه مشکلات قبلی نیست؛ حتی اگر علائم مشابهی وجود دارد بهتر است به پزشک مراجعه کنید تا بهترین و مناسب‌ترین دارو را دریافت نمایید.

پزشک خود نباشید!

بسیاری از خانواده‌ها در منزل خود انواع مختلفی از داروها را نگهداری می‌کنند. این دسترسی آسان به داروهای مختلف باعث شده تا فرد به جای مراجعه به پزشک، سریع‌ترین راه یعنی خود درمانی را پیش بگیرد. لزوما شناخت چند داروی آنتی بیوتیک و مسکن موجب آگاهی کامل از عوارض و مزایای هر یک نخواهد بود، پس بهتر است به جای درمان بدون آگاهی به پزشک مراجعه نمایید.

خود درمانی با دارو

اهمیت فرهنگ خود درمانی

در کنار دلایلی که به مصرف خودسرانه دارو توسط فرد منجر می‌شود، بهتر است نقش پزشکان نیز در این مسئله بررسی شود. احتمالا با افرادی مواجه شده‌اید که به پزشک خود می‌گویند چه داروهایی را برای آن‌ها تجویز کند (البته اگر خودتان از این دسته افراد نباشید‍!)، پس در چنین شرایطی کسانی که در جایگاه پزشک قرار می‌گیرند، وظیفه مهمی بر عهده دارند و آن این است که به فرهنگ سازی در مصرف دارو کمک کنند.

بسیاری از مردم گمان می‌کنند که نسخه‌هایی که چند قلم دارو در آن‌ها وجود دارد، کامل‌تر و پر و پیمان‌تر هستند، پس درمان سریع‌تر رخ می‌دهد. ایران یکی از کشورهایی است که خود درمانی در آن بسیار شایع است و آمار مربوط به آن، 3 برابر از استاندارد جهانی در این رابطه بالاتر است. میانگین تجویز دارو در کشورهای جهان چیزی بین 1 الی 2 قلم است، در حالی که در نسخه برخی از پزشکان ایرانی تا 7 الی 8 قلم دارو هم به چشم می‌خورد.

نقش پزشکان در خود درمانی

زمانی که از فرهنگ سازی در خود درمانی و مصرف دارو صحبت می‌شود، پای مسائل جدی‌تر و اخلاقی به میان می‌آید. اگر پزشک پس از تجویز دارو و آگاه سازی بیمار درباره نوع مصرف و حتی عوارض آن، پیگیر شرایط بیمار باشد، احتمال کمتری وجود دارد که افراد به سراغ خود درمانی بروند. به عبارت بهتر زمانی که حس دلسوزی پزشک نسبت به بیمار موجب افزایش اعتماد فرد شود، او به جای اینکه اقدام به مصرف خودسرانه دارو کند، ترجیح می‌دهد که از یک متخصص در این حوزه کمک بگیرد.

بسیاری معتقدند که اجرای قوانین سفت و سخت در این حوزه می‌تواند موثر باشد. با این حال هر کشور برای فروش دارو قوانین خود را دارد. شما نمی‌توانید با مراجعه به داروخانه و بدون نسخه پزشک هر دارویی که درخواست می‌کنید را دریافت نمایید. هرچند برای برخی داروهای خاص با عوارض کمتر، فروش بدون تجویز پزشک وجود دارد. از این رو فرهنگ سازی درباره مصرف دارو بسیار اهمیت دارد. با این کار حتی برای داروهایی که فروش آن‌ها آزاد است، افراد برای خرید دارو بدون نسخه اقدام نمی‌کنند.

سخن آخر

خود درمانی می‌تواند خطرات جدی و خطرناکی را به دنبال داشته باشد. از آسیب‌های جسمی گرفته تا مشکلات روحی، همه می‌تواند ناشی از مصرف خودسرانه دارو باشد. مشکلات مربوط به کلیه و کبد از ساده‌ترین معضلات است. عوارض جدی‌تر آن ممکن است باعث مبتلا شدن افراد به سرطان یا نقص جسمی شود.

برای جلوگیری از عوارض شدید مربوط به انواع خود درمانی که ایست قلبی از پیامدهای آن است، لازم است که آگاه سازی و آموزش‌ صحیح به صورت جدی انجام گیرد. در این بخش نه تنها مردم و پزشکان، بلکه نهادهایی که در حوزه بهداشت و درمان فعالیت دارند، موظف به اقدام و فرهنگ سازی در این باره هستند.

متن دیدگاه‌ها

mood_bad
  • هیچ نظری ثبت نشده است.
  • یک نظر ارسال کنید